Ubuntu ile Self-Hosted Sistem Kurulumu Rehberi
En baştan belirtmek gerekli ki self-hosted bir sistem için Linux şart değil. Windows ile de bu hayli hayli yapılabilir. Fakat genel olarak herhangi bir sunucu düşündüğümüzde ilk aklımıza hemen Linux oluyor. Bunun ile ilgili birkaç neden hemen çıkartılabilir ama şu anki konumuzdan çok sapmamak için direkt bir Linux dağıtımı seçip kurmaya geçmenin daha verimli olacağını düşünüyorum.
Ben normalde son kullanıcı olarak Arch veya Manjaro dağıtımını kullanıyorum. Manjaro da zaten Arch tabanlı olduğu için genel olarak hep Arch ekosistemi ile ömrümü geçirdim. Fakat sunucular için özel configure edilmiş dağıtımlar bu iş için çok mantıklı olacaktır. Benim ilk aklıma gelen Debian ve Ubuntu oldu. Ubuntu server hem lightweid
Neden Ubuntu?
Ubuntu, Debian tabanlı bir dağıtım olup sunucu kullanımı için idealdir:
- Geniş Topluluk Desteği: Karşılaşabileceğiniz her sorun için çözüm bulabilirsiniz
- LTS (Long Term Support) Sürümleri: 5 yıl boyunca güvenlik güncellemeleri
- Kolay Kurulum: Kullanıcı dostu arayüz
- Yaygın Kullanım: Çoğu self-hosted proje Ubuntu için optimize edilmiş
Adım 1: Ubuntu ISO İmajını İndirme
- Ubuntu resmi web sitesine gidin
- Ubuntu Server sürümünü indirin (masaüstü gerekmiyorsa)
- Self-hosted sistemler için Ubuntu Server LTS önerilir
- Masaüstü ortamı isterseniz Ubuntu Desktop sürümünü tercih edebilirsiniz
Not-1: LTS (Long Term Support) sürümlerini tercih edin. Örneğin: Ubuntu 24.04 LTS veya Ubuntu 22.04 LTS
Not-2: Masaüstü ortamından kasıt kde, gnome gibi googlelayarak da görebileceğiniz görsel bir masaüstü yöneticisini kastediyorum. Ubuntu server sadece terminal üzerinden ilerliyor olacak.
Adım 2: Kurulum USB'si Oluşturma
Gerekli Araçlar
- En az 4GB kapasiteli USB bellek
- Rufus (Windows için) veya Etcher (tüm platformlar için)
Rufus ile Kurulum USB'si Oluşturma
- Rufus'u indirin ve çalıştırın
- Cihaz bölümünden USB belleğinizi seçin
- Önyükleme seçimi kısmında "Disk veya ISO kalıbı" seçeneğini işaretleyin
- SEÇ butonuna tıklayarak indirdiğiniz Ubuntu ISO dosyasını seçin
- Bölümleme şeması: GPT seçin (UEFI sistemler için)
- Hedef sistem: UEFI (CSM devre dışı) seçin
- BAŞLAT butonuna tıklayın
- Uyarı mesajını onaylayın (USB'deki tüm veriler silinecektir)
Adım 3: BIOS/UEFI Ayarları
- Bilgisayarınızı kapatın
- USB belleği takın
- Bilgisayarı açarken F2, F12, Del veya Esc tuşlarına basın (anakarta göre değişir, bende monster var F2
- Secure boot u Disabled yapın
- Boot menüsünde USB belleği ilk sıraya alın
- Ayarları kaydedin ve çıkın
Adım 4: Ubuntu Kurulumu (Ubuntu Server)
4.1. Dil Seçimi
Kurulum başladığında:
- İlk ekranda dilinizi seçin (Türkçe veya English)
- Enter tuşuna basın
4.2. Klavye Düzeni
- Klavye düzeninizi seçin (Turkish Q veya Turkish F)
- Test alanında birkaç karakter yazarak kontrol edin
- "Done" seçeneğine gidin
4.3. Kurulum Tipi
- Ubuntu Server seçeneğini seçin
- "Done" ile devam edin
4.4. Ağ Bağlantıları
- Ethernet bağlantınız varsa otomatik algılanacaktır
- DHCP üzerinden IP alıyorsa ayarları olduğu gibi bırakabilirsiniz
- Statik IP istiyorsanız "Edit IPv4" ile manuel ayarlayabilirsiniz
- "Done" ile devam edin
4.5. Proxy Ayarları
- Proxy kullanmıyorsanız boş bırakın
- "Done" ile devam edin
4.6. Mirror Adresi
- Varsayılan Ubuntu arşiv sunucusunu kullanabilirsiniz
- Türkiye için özel mirror isterseniz:
http://tr.archive.ubuntu.com/ubuntu - "Done" ile devam edin
4.7. Disk Bölümlendirme
Basit Yöntem (Önerilen):
- "Use an entire disk" seçeneğini işaretleyin
- Kurulumu yapacağınız diski seçin
- "Set up this disk as an LVM group" seçeneğini işaretleyin (esneklik için)
- "Done" ile devam edin
- Özet ekranında "Continue" ile onaylayın
Manuel Bölümlendirme: Deneyimliyseniz "Custom storage layout" ile kendiniz bölümlendirebilirsiniz:
/boot- 1GB (ext4)/(root) - En az 20GB (ext4)swap- RAM miktarınız kadar/home- Kalan alan (ext4)
Not: Burada disk bölümlendirmeyi kısaca anlattım fakat ubuntu kuracağınız makineyi başka bir işletim sistemi içinde halen kullanıyorsanız buradaki basit yapılandırma ile kalmayıp internetten derinlemesine incelemeniz sizin için daha mantıklı olur. Önemli dosyalarınızı kaybetme riskiniz doğacaktır.
4.8. Profil Oluşturma
Kullanıcı bilgilerinizi girin:
- Your name: Adınız
- Your server's name: Sunucu adı (örn: ubuntu-server)
- Username: Kullanıcı adınız (küçük harf)
- Password: Güçlü bir şifre
- Confirm password: Şifreyi tekrar girin
- "Done" ile devam edin
4.9. SSH Kurulumu
- "Install OpenSSH server" seçeneğini işaretleyin (uzaktan erişim için önemli)
- "Import SSH identity" kısmını boş bırakabilirsiniz
- "Done" ile devam edin
4.10. Öne Çıkan Sunucu Paketleri
Self-hosted sistem için yararlı olabilecek paketler:
- Docker: Container yönetimi için (önerilir)
- İhtiyacınıza göre diğer paketleri seçebilirsiniz
- Hiçbirini seçmeden de ilerleyebilirsiniz (sonra kurabilirsiniz)
- "Done" ile devam edin
4.11. Kurulum Tamamlanıyor
- Kurulum otomatik olarak devam edecektir
- İşlem 5-15 dakika sürebilir
- "Reboot Now" butonu göründüğünde USB belleği çıkarın
- Enter tuşuna basarak sistemi yeniden başlatın
Adım 5: Ubuntu Kurulumu (Ubuntu Desktop)
Ubuntu Desktop kurulumu daha görseldir:
- "Try Ubuntu" veya "Install Ubuntu" seçeneklerinden "Install Ubuntu"yu seçin
- Klavye düzeninizi seçin
- "Normal installation" veya "Minimal installation" seçin
- Self-hosted için minimal installation yeterlidir
- "Download updates while installing Ubuntu" seçeneğini işaretleyin
- Kurulum tipi:
- "Erase disk and install Ubuntu" (disk tamamen silinir)
- "Something else" (manuel bölümlendirme)
- Saat dilimini seçin (Europe/Istanbul)
- Kullanıcı bilgilerinizi girin
- Kurulum tamamlanana kadar bekleyin
- Bilgisayarı yeniden başlatın
Adım 6: İlk Güncellemeler
Kurulum tamamlandıktan sonra terminali açın ve aşağıdaki komutları çalıştırın:
sudo apt update
Bu komut paket listesini günceller.
sudo apt upgrade -y
Bu komut tüm paketleri en son sürümlerine yükseltir.
sudo apt autoremove -y
Bu komut kullanılmayan paketleri temizler.
Sistem Yeniden Başlatma
Kernel güncellemeleri varsa sistemi yeniden başlatmanız gerekebilir:
sudo reboot
Masaüstü Ortamı Hakkında
Biz self-hosted bir sistem kurmayı planladığımız için KDE, GNOME gibi masaüstü yöneticileri aslında gerekli değil. Çok daha az ram e ihtiyacı duyan bir masaüstü ortamı işinizi görecektir. Ubuntu Server kurduysanız zaten masaüstü yoktur. Eğer Ubuntu Desktop kurdunuz ve hafif bir masaüstü isterseniz:
LXDE Kurulumu (Hafif Masaüstü)
sudo apt install lxde -y
LXDE hem hafif hem de genel olarak hatasız bir masaüstü yöneticisi olarak tüm ihtiyaçlarımızı karşılayabilir.
Faydalı Kaynaklar
Sonuç
Ubuntu kurulum süreci genelde basittir. Diskinizi bölmeniz gerekmiyorsa dili ve klavyeyi seçip adım adım ilerlemek ile yapılabilir. Self-hosted bir sistem için olmazsa olmaz bir makale olduğu için girişi bir dağıtım kurulumuyla yapmak önemliydi.
Kurulum tamamlandıktan sonra sisteminiz self-hosted uygulamalar için hazır durumda. Bir sonraki adımda Docker, web sunucuları veya veritabanı kurulumlarına geçebilirsiniz.
Not: Bu rehber tarihtende fark edebileceğiniz üzere eski kalmış olabilir. Arasıra gelip eski makaleleri güncelleyebiliyorum. Şuan için Ubuntu 22.04 LTS ve 24.04 LTS sürümleri için geçerlidir. Daha güncel sürümler için Ubuntu resmi sitesini ziyaret edin.